10 Νοέ Τελετή έναρξης εργασιών έτους 2025-2026

Η ΠΕΓΓ με την ευκαιρία του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Ηλικιωμένων (1η Οκτωβρίου) αφιέρωσε όλο το μήνα Οκτώβριο, ως «Μήνα Ατόμων Μεγαλύτερης Ηλικίας», διοργανώνοντας πλήθος εκδηλώσεων.  Ο αγιασμός για την έναρξη των εκδηλώσεων, καθώς και των εργασιών της εταιρείας, για την περίοδο 2025-2026, έγινε την 29/9/2025, με εκδήλωση στα γραφεία της εταιρείας, στην οποία χαιρέτισαν εκ μέρους του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου  Πατρών κ.κ. Χρυσοστόμου, ο Πανοσιολογιώτατος  Αρχιμανδρίτης κ. Θεόκλητος Παντελίδης, καθώς και η αντιπεριφερειάρχης Υγείας και πρόεδρος του Ιατρικού  Συλλόγου Πατρών, κα Άννα Μαστοράκου.

Ο πρόεδρος της εταιρείας κ. Ιωάννης Ελλούλ αφού καλωσόρισε τους παρευρισκομένους, έδωσε τον λόγο στον κεντρικό ομιλητή κ. Δημήτριο Καρδαμάκη,  Ομότιμο  Καθηγητή Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, ο οποίος μίλησε  για την «Ηλικιακή Προκατάληψη στην Τρίτη Ηλικία».

Ο ομιλητής, μας εισήγαγε σε ένα σύγχρονο φαινόμενο με προεκτάσεις και συνέπειες, το οποίο καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε τόσο οι ηλικιωμένοι, όσο και οι νεότεροι.

Ακολουθεί μια μικρή περίληψη της ομιλίας του κ. Καρδαμάκη.

«ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΠΡΟΚΑΤΑΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ»

Δημήτριος Μιχ. Καρδαμάκης, Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος, Ομ. Καθηγητής Ιατρικού Τμήματος Πανεπιστημίου Πατρών, Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Γηριατρικής Ογκολογίας

Είναι κοινός τόπος ότι η ανθρωπότητα γερνά. Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού υγείας, μεταξύ των ετών 2015 και 2050 το ποσοστό των ατόμων ηλικίας μεγαλύτερης των 60 ετών θα διπλασιασθεί και από 12% θα φτάσει στο 22%! Και έχει υπολογισθεί, ότι το έτος 2050 το 80% των ηλικιωμένων θα κατοικούν σε χώρες με χαμηλό εισόδημα. Και αυτή η πραγματικότητα, πιθανόν να κάνει πιο έκδηλη την ηλικιακή προκατάληψη.

Η ηλικιακή προκατάληψη ή ο ηλικιακός ρατσισμός για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας («ageism» κατά τον αγγλικό όρο) αποτελεί διαχρονικά παγκόσμιο κοινωνικό φαινόμενο. Ορίζεται από το πώς σκεφτόμαστε (στερεότυπα), πώς αισθανόμαστε (προκατάληψη) και πώς αντιδρούμε στο διαφορετικό (διάκριση) απέναντι στα άτομα αυτής της ηλικιακής ομάδας. Στο Λεξικό του Μπαμπινιώτη αναφέρεται ως δυσμενής προδιάθεση απέναντι στην ομάδα των ηλικιωμένων που βασίζεται σε αυθαίρετες γενικεύσεις και στερεότυπες πεποιθήσεις. Εκδηλώνεται σε πολλούς τομείς της ζωής, όπως στην εργασία, στην υγειονομική περίθαλψη, στα μέσα ενημέρωσης, στην καθημερινή κοινωνική αλληλεπίδραση.

Συχνά οι ηλικιωμένοι αντιμετωπίζονται ως «παρωχημένοι», «αναχρονιστικοί» ή «μη παραγωγικοί». Υπάρχει η λανθασμένη αντίληψη ότι δεν μπορούν να μάθουν νέες δεξιότητες, να προσαρμοστούν στις σύγχρονες τεχνολογίες ή να προσφέρουν ουσιαστικά στην κοινωνία. Επιπλέον, πολλές φορές αγνοείται η άποψή τους, είτε στο οικογενειακό περιβάλλον είτε στον χώρο εργασίας. Οι καθημερινές σκέψεις, που πολλοί από μας εκφράζουμε, αποτελούν «παραδείγματα» ηλικιακής προκατάληψης: «Οι ηλικιωμένοι είναι αργοί και αναποτελεσματικοί», «Δεν μπορούν να μάθουν νέες τεχνολογίες», «Είναι βάρος για την κοινωνία ή την οικογένεια», «Δες τι φοράει στην ηλικία της», «Πώς εμφανίζεται έτσι, γεμάτη ρυτίδες;», «Θέλουν και έρωτες μεγάλοι άνθρωποι», «Τι τα ήθελε τα τακούνια γριά γυναίκα;», «Δεν τον εμπιστεύομαι στη δουλειά, γέρασε…», «Ξέχασε το ραντεβού, τι περιμένεις από γέρο άνθρωπο;», «Στον θάλαμο 501 νοσηλεύεται ένας παππούς».

Οι συνέπειες της ηλικιακής προκατάληψης είναι πολλές και επιγραμματικά μπορούν να αναφερθούν ως Ψυχολογικές: Μείωση της αυτοεκτίμησης, απομόνωση, κατάθλιψη. Κοινωνικές: Περιθωριοποίηση, απώλεια ενεργού ρόλου στην κοινότητα και μοναξιά. Οικονομικές: Δυσκολία εύρεσης ή διατήρησης εργασίας και Υγειονομικές: Μείωση της ποιότητας ζωής, υποτίμηση ή παραμέληση των αναγκών των ηλικιωμένων στο σύστημα υγείας, πρόωρος θάνατος. Ιδιαίτερα για την ομάδα των ηλικιωμένων καρκινοπαθών, βασικό ερώτημα για το θεράποντα ιατρό είναι «ποιός είναι ο σκοπός της θεραπείας;».  Στοχεύουμε στην ίαση, στη βελτίωση / διατήρηση της ποιότητας ζωής, στη διατήρηση της αυτονομίας … θα πρέπει να συζητάμε με τον άμεσα ενδιαφερόμενο και στη συνέχεια με τον φροντιστή του τις επιθυμίες και τις προτεραιότητες του ηλικιωμένου ασθενή λαμβάνοντας υπ’ όψη ότι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιλογή της θεραπείας είναι η εκτίμηση της βιολογικής ηλικίας.

Τι πρέπει να κάνουμε και πως μπορούμε να δράσουμε  για να αντιμετωπίσουμε αυτό το φαινόμενο:

• Εκπαίδευση και ενημέρωση για τη θετική εικόνα της τρίτης ηλικίας.
• Ενίσχυση της διαγενεακής συνεργασίας, όπως προγράμματα όπου νέοι και ηλικιωμένοι συνεργάζονται στην εκτέλεση κάποιου έργου. Το σύνθημά μας πρέπει να είναι «Ας δώσουμε χώρο και χρόνο στους ηλικιωμένους!»
• Σεβασμός και αναγνώριση της εμπειρίας και της σοφίας των ηλικιωμένων ή πιο απλά «ο ηλικιωμένος ως δάσκαλος».
• Θέσπιση νομικών μέτρων κατά των διακρίσεων με βάση την ηλικία (ιδίως στην εργασία).
• Αλλαγή της γλώσσας που χρησιμοποιούμε – αποφυγή λέξεων και εκφράσεων που υποτιμούν την ηλικία. Αλλάζουμε το αφήγημα όταν αναφερόμαστε στους ηλικιωμένους.

Πιο συγκεκριμένα:

• Προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εφαρμογή της αρχής της ισότητας για όλους και παντού, δηλ. μέτρα και δράσεις που θα αφορούν όλες τις ηλικιακές / κοινωνικές ομάδες! Διάφοροι μηχανισμοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εφαρμογή και παρακολούθηση των πολιτικών και της νομοθεσίας (π.χ. Συνήγορος του Πολίτη, Επιτροπές Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων).
• Εκπαίδευση των ατόμων: Εκπαίδευση στο σπίτι, στο σχολείο, στην κοινωνία.

Οι ηλικιωμένοι αποτελούν πολύτιμο κομμάτι της κοινωνίας. Διαθέτουν εμπειρία, γνώση και σοφία που προέρχονται από μια ολόκληρη ζωή γεμάτη προκλήσεις. Πολύ συχνά είναι πυλώνες στήριξης των οικογενειών, αλλά και ενεργοί πολίτες μέσα από εθελοντισμό και κοινωνική προσφορά. Η αλλαγή αυτής της κατάστασης απαιτεί παιδεία, ενημέρωση και ευαισθητοποίηση. Τα μέσα ενημέρωσης, η εκπαίδευση, καθώς και οι πολιτικές του κράτους, οφείλουν να προωθούν τον σεβασμό προς τους ηλικιωμένους και να ενισχύουν τη διαγενεακή αλληλεγγύη. Η ηλικιακή προκατάληψη δεν είναι απλώς μια μορφή κοινωνικής αδικίας – είναι ένα εμπόδιο για τη δημιουργία μιας δίκαιης και συμπεριληπτικής κοινωνίας. Οι ηλικιωμένοι αξίζουν σεβασμό, αναγνώριση και ίσες ευκαιρίες. Οφείλουμε όλοι, ως άτομα και ως κοινωνία, να καταρρίψουμε τα στερεότυπα και να χτίσουμε σχέσεις που βασίζονται στην αποδοχή, στην κατανόηση και στην εκτίμηση προς όλες τις ηλικίες.