“Ψηφιακή Ισότητα για όλες τις ηλικίες”

Είναι πλέον μακρινό το 1991 όταν ο Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών όρισε την 1η Οκτωβρίου ως την Παγκόσμια Ημέρα των Ηλικιωμένων, αναγνωρίζοντας τις προκλήσεις που έθετε ο γηράσκων πληθυσμός στην μετάβασή του προς τον 21ο αιώνα. Βέβαια όπου υπάρχουν προκλήσεις υπάρχουν και ευκαιρίες, και αυτές πρέπει να δημιουργηθούν,  ώστε να αναπτυχθεί σε παγκόσμιο επίπεδο μια κοινωνία κατάλληλη για όλες τις ηλικίες.

Από το 1950 έως το 2010 το προσδόκιμο ζωής παγκοσμίως αυξήθηκε από τα 46 στα 68 έτη. Στην Ευρώπη σήμερα το προσδόκιμο ζωής είναι υψηλότερο, ενώ στην Ελλάδα είναι τα 84,5 έτη για τις γυναίκες και τα 79,5 έτη για τους άνδρες.  Συνέπεια της αύξησης του προσδόκιμου ζωής είναι η τεράστια αύξηση του αριθμού των ατόμων της τρίτης ηλικίας που έχουν πλέον φτάσει στον δυτικό κόσμο τα 200 εκατομμύρια, ενώ αυτός ο αριθμός προβλέπεται να τριπλασιαστεί έως το 2050. Δίχως άλλο, ο τρόπος που σκεπτόμαστε τους ηλικιωμένους και την τρίτη ηλικία θα αλλάξει!!

Σήμερα ζούμε την 4η βιομηχανική επανάσταση που δεν είναι τίποτα άλλο από την ανάπτυξη και την κυριαρχία του ψηφιακού κόσμου. Η ψηφιακή επανάσταση με τις καινοτομίες της και την ιλιγγιώδη ανάπτυξή της έχει μεταμορφώσει όλους τους τομείς της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου που ζούμε, εργαζόμαστε, επικοινωνούμε και συναναστρεφόμαστε μεταξύ μας, ενώ έχει πλέον εισχωρήσει σε όλα τα επίπεδα της καθημερινής μας  ζωής. Πόσοι όμως από τους ηλικιωμένους μας έχουν πραγματική πρόσβαση στο διαδίκτυο, αν και αυτό έχει μπει στα σπίτια των περισσότερων. Πόσοι ηλικιωμένοι μπορούν να έχουν πρόσβαση, αλλά κυρίως την γνώση και ικανότητα, να διεκπεραιώσουν  διαδικτυακά με ασφάλεια τις  τραπεζιτικές τους υποχρεώσεις ή να εκμεταλλευτούν τον ψηφιακό κόσμο που σιγά σιγά μας φέρνει στα χέρια μας το gov.gr; Επίσης, πόσο εύκολο είναι να αξιοποιήσουν την ψηφιακή επικοινωνία, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης,  ώστε να μειωθεί η απομόνωση και η μοναξιά.

Εν τω μεταξύ, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη οι προσπάθειες για τη ψηφιακή σύνδεση περισσότερων ανθρώπων, νέοι κίνδυνοι έχουν εμφανιστεί. Για παράδειγμα, τα εγκλήματα στον κυβερνοχώρο και η παραπληροφόρηση απειλούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ιδιωτικότητα και την ασφάλεια των ηλικιωμένων. Η ταχύτατη υιοθέτηση της ψηφιακής τεχνολογίας έχει ξεπεράσει την πολιτική και τη διακυβέρνηση σε εθνικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο. Αυτές οι σκέψεις οδήγησαν τον ΟΗΕ να αφιερώσει την παγκόσμια ημέρα των ηλικιωμένων για to 2021 στην “Ψηφιακή Ισότητα για όλες της ηλικίες”, τονίζοντας την ανάγκη για ευαισθητοποίηση σχετικά με τη σημασία της ψηφιακής ένταξης των ηλικιωμένων, την αντιμετώπιση στερεοτύπων και το δικαίωμα στην αυτονομία. Επίσης, ο ΟΗΕ επιδιώκει την  ανάδειξη πολιτικών για την αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών, ώστε να υπάρχει μακροπρόθεσμη ευημερία με ταυτόχρονη εξασφάλιση της προστασίας του περιβάλλοντος (αυτό που αλλιώς ονομάζεται Βιώσιμη Ανάπτυξη).  Ταυτόχρονα χρειάζεται να διασφαλιστεί η ιδιωτική ζωή και η ασφάλεια των ηλικιωμένων όταν “σερφάρουν” στον ψηφιακό κόσμο, χωρίς να χάνεται ο κεντρικός στόχος που είναι το άτομο σε μια κοινωνία για όλες τις ηλικίες.

Η πανδημία του κορωνοïού ανέδειξε ακόμα περισσότερο τις δυνατότητες και τις προοπτικές ανάπτυξης του ψηφιακού κόσμου, ενώ ταυτόχρονα άγγιξε τη ζωή όλων, αλλά πολύ περισσότερο αυτή των ηλικιωμένων. Προκάλεσε φόβο, ταλαιπωρία και έθεσε τους ηλικιωμένους σε μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας, διάκρισης και απομόνωσης. Όλοι είδαμε ότι οι ηλικιωμένοι υπέστησαν δυσανάλογα το βάρος της πανδημίας. Ο COVID-19 τους δημιούργησε σοβαρότερα συμπτώματα, μεγαλύτερη θνησιμότητα σε σχέση με τους νεότερους. Όσοι επέζησαν από αυτήν την τραυματική εμπειρία του επικειμένου θανάτου απομονωμένοι από τους αγαπημένους τους, συνεχίζουν σε ένα μεγάλο ποσοστό να έχουν συμπτώματα, όχι μόνο αναπνευστικά,  αλλά και σωματικά όπως, η κόπωση, η αδυναμία, η ευθραυστότητα, η νοητική έκπτωση, η έλλειψη συγκέντρωσης, η κατάθλιψη, η αϋπνία. Δηλαδή, όλα εκείνα τα συμπτώματα που ορίζουν το “χρόνιο COVID”.

Επίσης,  αδικαιολόγητος φόβος έχει δημιουργηθεί από τα ΜΜΕ και το διαδίκτυο, που μεταφέρουν άκριτα τις αβάσιμες απόψεις των αντιεμβολιαστών και διογκώνων τις παρενέργειες των εμβολίων μεταδίδοντας συχνά ανεπιβεβαίωτες περιπτώσεις. Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται σύγχυση και να  υποβιβάζεται ο  τεράστιος κίνδυνος θανάτου, ή των μακροχρόνιων επιπλοκών του COVID στους επιζήσαντες, έναντι του ελάχιστου κινδύνου από τον εμβολιασμό.  Συχνά ηλικιωμένοι δεν εμβολιάζονται κάτω από τέτοιους φόβους, ενώ ταυτόχρονα αποσύρονται από την κοινωνική ζωή και την οικογένεια για να προφυλαχθούν από την νόσο πληρώνοντας το τίμημα της απομόνωσης και της μοναξιάς.  Δυστυχώς, οι ηλικιωμένοι που έχουν εμβολιαστεί αντιμετωπίζουν και αυτοί τον κίνδυνο να νοσήσουν ερχόμενοι σε επαφή με τους ανεμβολίαστους  συγγενείς τους. Αν και σε αυτές τις περιπτώσεις ο κίνδυνος βαριάς νόσησης και νοσηλείας είναι μικρότερος, δεν παύει να είναι υπαρκτός για τα πιο ευπαθή άτομα.

Σήμερα, οι νεότεροι και οι μεγαλύτεροι στην ηλικία, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Τρίτης Ηλικίας ας σκεφτούμε ένα κόσμο που έχουν όλοι ισότιμα και περήφανα την θέση τους στην κοινωνία, αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες ενός κόσμου που διαρκώς μεταβάλλεται,  και ας ελπίσουμε ότι αναπτύσσεται ισορροπημένα.

Το ΔΣ της Πανελλήνιας Εταιρείας Γηριατρικής και Γεροντολογίας.